Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ GD - ĐT Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh như trên, trong buổi trao đổi với Đất Việt.

- Được đánh giá là kỳ thi tốt nhất từ trước đến nay, vậy tại sao  kỳ thi 2009 vẫn chưa đủ cơ sở để Bộ GD - ĐT tổ chức kỳ thi “hai trong một” vào năm 2010 như dự kiến, thưa Phó thủ tướng?

Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân

- Năm 2009 chúng ta tổ chức thi như vậy cơ bản là tốt nhưng cũng cần phải hoàn thiện hơn nữa. Quốc hội vừa thông qua chủ trương đổi mới cơ chế tài chính GD - ĐT nên ngành giáo dục sẽ tập trung thực hiện để nhà trường hoạt động ổn định, thầy cô vui vẻ. Vì vậy, trước mắt, như Bộ đã công bố, năm 2010 vẫn có hai kỳ thi, sau đó, sẽ đánh giá thực tiễn. Trước khi làm chính thức chúng tôi sẽ báo cáo Chính phủ, vì đây là thay đổi rất lớn. Phải chuẩn bị để kỳ thi THPT quốc gia thực sự đáng tin cậy. 

- Thưa Phó thủ tướng, rất nhiều ý kiến của giới khoa học và giáo chức cho rằng không nên tổ chức một kỳ thi quốc gia để xét tuyển vào ĐH, vì đó là hình thức "đưa tuyển sinh về địa phương"?

- Chuyện cải tiến thi cử, theo tôi, phải nói thực tế, đừng nói lý luận. Nếu thi ĐH với ít môn, mà phổ thông không có thi chuẩn quốc gia thì thực tế đã chỉ ra rằng, trình độ phổ thông sẽ không đồng đều. Vì nếu mỗi địa phương tự công nhận tốt nghiệp sẽ không kiểm soát được. Mà không chỉ là chuyện của Việt Nam. Thực tế, một nước thu nhập bình quân hơn 2.000 USD ở châu Á đã  rơi vào tình trạng: công nhận tốt nghiệp, nhưng khi học sinh thi vào trường ĐH tốt thì không đỗ. Vì thế, có một số vùng không người nào đỗ vào ĐH. Người dân ở đây khiếu nại phải phân bổ chỉ tiêu, không cần biết học khá giỏi, nhưng bắt buộc phải nhận một số học sinh của tỉnh này, tỉnh kia vào ĐH quốc gia…

Với đặc thù của nền giáo dục của nước ta, trong đó có nếp suy nghĩ và hành động “có thi thì mới học”, không thi quốc gia thì không nhất quán chuẩn quốc gia. Nếu bỏ thi tốt nghiệp, sẽ dẫn đến hiện tượng trong những năm học phổ thông, người học chỉ tập trung vào những môn sẽ thi tuyển đầu vào ĐH, cao đẳng, dẫn đến sự thiếu kiến thức toàn diện.

Tuyển sinh ĐH vẫn được dư luận đánh giá cao về sự nghiêm túc công bằng. Ảnh: Trung Kiên

- Nhưng thưa Phó thủ tướng, cũng có ý kiến cho rằng, nếu có cơ chế kiểm soát tốt, vẫn có thể giao cho các địa phương xét tốt nghiệp được?

- Hiện nay, “bệnh bằng cấp” ở ta còn rất nặng nề. Nếu để các địa phương xét tốt nghiệp thì rất lãng phí. Các em học hết 12 năm không đủ chuẩn mà vẫn có bằng là rất lãng phí. Thực ra, chủ trương của Bộ vẫn là chỉ có một kỳ thi, chứ không phải hai kỳ như hiện nay. Mỗi lần thi là cả triệu học sinh vất vả, tốn kém. Bây giờ, vấn đề là ta sẽ chọn kỳ thi nào. Chỉ cần làm rõ điều đó là ổn. Nếu chúng ta xét tuyển ĐH, CĐ trên cơ sở kết quả thi THPT trung thực thì quyền vào ĐH của các em rộng hơn rất nhiều, do các trường ĐH, CĐ  không phải thi cùng lúc, có trường xét đầu tháng 7, có trường xét tháng 8.

- Thực tế, thi tuyển sinh ĐH, CĐ bao giờ cũng nghiêm túc và có kết quả trung thực hơn so với kỳ thi phổ thông. Xin Thủ tướng cho biết nhận định về vấn đề này?

- Tại sao thi ĐH trung thực mà thi THPT lại không trung thực? Trong khi cũng ông Bộ trưởng đó, hệ thống giáo dục đó và mỗi lần đều có 1.000.000 người đi thi. Tại sao lại có sự khác biệt như vậy? Nếu áp dụng tất cả các biện pháp thì có được một kỳ thi tin cậy không? Câu trả lời là có và chúng ta đang hoàn thiện từng bước.

- Xin cảm ơn Phó thủ tướng.